โขนกลางแปลง

เป็นการแสดงโขนบนพื้นดินกลางสนามหญ้า ไม่ต้องปลูกโรงให้แสดง ใช้ฉากตามธรรมชาติ เช่น
ต้นไม้ เป็นต้น โขนกลางแปลงมีกำเนิดมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี แต่เดิมการแสดงดำเนินเรื่องด้วยการพากย์เจรจาแต่ในสมัยปัจจุบันนี้ได้นำเอาศิลปะการแสดงโขนโรงในที่มี
การขับร้องและจับระบำรำฟ้อนเข้าไปแสดงในโขนกลางแปลง ทำให้ศิลปะการแสดงโขนกลางแปลงเป็นแบบ
เดียวกับโขนโรงใน เพียงแต่สถานที่แสดงเท่านั้นที่ผิดกันคือ โขนโรงในแสดงบนเวที ส่วนโขนกลางแปลงแสดง
กลางสนามหญ้า

c367756

ดนตรีประกอบการแสดงใช้วงปี่พาทย์เครื่องใหญ่หรือเครื่องคู่ก็ได้สุดแท้แต่ฐานะของงานในสมัยโบราณวงปี่พาทย์วงนั้นก็บรรเลงให้ตัวโขนแสดง ปัจจุบันมี เครื่องขยายเสียงได้ยินไปทั่วบริเวณ จึงมีวงปี่นพาทย์จะต้องมีอย่างน้อย ๒ วงผลัดกันบรรเลงเนื่องจากสนามกว้างแสดงไปใกลปี่พาทย์วงใดพาทย์เพียงวงเดียว
ลักษณะเครื่องแต่งกายของตัวโขน
 จึงมีวงปี่น จะแต่งกายแบบยืนเครื่องพระ นาง ยักษ์ และลิง
ลักษณะท่ารำ มีทั้งการเต้นและการร่ายรำอย่างการแสดงละครในความยาวของการแสดง สามารถแสดงได้ตั้งแต่ครึ่งชั่วโมงไปจนถึง ๔ ชั่วโมง

508807

เป็นการแสดงโขนแสดงกลางแจ้ง บนพื้นดิน หรือกลางสนามหญ้า สันนิษฐานว่าเป็นการแสดงโขนประเภทแรก จัดแสดงตั้งแต่สมัยอยุธยา แต่ไม่ทราบต้นกำเนิดแน่ชัด

โขนกลางแปลงนี้แสดงเรื่องรามเกียรติ์ ตอน ยกรบ ปะทะทัพเป็นพื้น เป็นการแสดงการรบกันระหว่างกองทัพฝ่ายพระรามและกองทัพฝ่ายทศกัณฐ์ โดยใช้ตำรวจเลข แสดงเป็นพลยักษ์ และใช้ทหารมหาดเล็กแสดงเป็นพลลิงจำลองการต่อสู้กันของพระรามและทศกัณฐ์จึงต้องใช้ผู้แสดงจำนวนมาก และเนื่องจากเป็นการจำลองการรบ จึงใช้ผู้ชายเท่านั้นในการแสดง

508727

ผู้แสดงส่วนใหญ่จะเป็นข้าราชบริพาน การจัดแสดงโขนประเภทนี้ในสมัยโบราณจึงมีแต่พระมหากษัตริย์ หรือเชื้อพระวงศ์ชั้นสูงเท่านั้น ที่จะสามารถจัดการแสดงได้ เนื่องด้วยต้องใช้กำลังคนและกำลังทรัพย์เป็นจำนวนมาก ปี่พาทย์ที่บรรเลงประกอบการแสดงในสมัยกรุงศรีอยุธยามีเพียงวงที่เรียกว่า เครื่องห้า ต่อมาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์เพิ่มวงปี่พาทย์ให้มีสองวงเป็นอย่างน้อย ปลูกเป็นร้านยกขึ้นตั้งวงปี่พาทย์ เพื่อให้ผู้บรรเลงเห็นตัวโขนได้ในระยะไกล และมีความเป็นไปได้ว่าวงปี่พาทย์ที่บรรเลงประกอบการแสดงโขนกลางแปลงในอดีตน่าจะมีมากกว่าสองวง เมื่อตัวโขนเข้าไปใกล้วงไหนวงนั้นก็จะบรรเลง ส่วนการดำเนินเรื่องใช้เพียงการพากย์ เจรจาเท่านั้น ไม่มีการขับร้อง

 

Advertisements